Een traditionele VPN is in veel situaties niet meer veilig genoeg voor de eisen van moderne organisaties. De technologie is ontworpen in een tijd waarin medewerkers voornamelijk vanuit kantoor werkten en het netwerk een duidelijke grens had. Nu werk hybride is geworden en aanvallers steeds gerichter opereren, vertoont het klassieke VPN-model structurele zwakheden die moeilijk op te lossen zijn met aanvullende maatregelen alleen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over VPN-veiligheid, de risico’s en wanneer een alternatief de betere keuze is.
Wat zijn de bekende beveiligingsrisico’s van een VPN?
De grootste beveiligingsrisico’s van een traditionele VPN zijn brede netwerktoegang na inloggen, kwetsbare software met bekende lekken en een sterke afhankelijkheid van één inlogmoment zonder aanvullende verificatie. Zodra een aanvaller toegang krijgt tot de VPN-verbinding, heeft hij in veel gevallen toegang tot grote delen van het bedrijfsnetwerk.
Dit principe heet “castle-and-moat”: wie over de slotgracht komt, beweegt zich vrij binnen het kasteel. Dat was acceptabel zolang alleen vertrouwde medewerkers op bekende locaties inlogden. In de praktijk van 2026 is dat niet meer realistisch. Medewerkers werken thuis, onderweg en op gedeelde netwerken. Apparaten raken besmet. Inloggegevens worden gestolen via phishing.
Daarnaast kampen veel VPN-oplossingen met verouderde software. Leveranciers brengen regelmatig beveiligingspatches uit voor kritieke kwetsbaarheden, maar organisaties lopen hierin vaak achter. Een ongepatchte VPN-server is een aantrekkelijk doelwit dat actief wordt gescand door kwaadwillenden.
Hoe werkt een traditionele VPN anders dan moderne alternatieven?
Een traditionele VPN maakt een versleutelde tunnel tussen het apparaat van de gebruiker en het bedrijfsnetwerk, waarna de gebruiker toegang krijgt tot het gehele netwerk of grote segmenten daarvan. Moderne alternatieven zoals Zero Trust Network Access (ZTNA) geven per sessie en per applicatie toegang op basis van identiteit, apparaatstatus en context, zonder brede netwerktoegang te verlenen.
Het fundamentele verschil zit in het vertrouwensmodel. Een VPN vertrouwt de gebruiker zodra hij eenmaal is ingelogd. ZTNA gaat ervan uit dat niemand standaard vertrouwd is, ook niet binnen het netwerk. Elke toegangspoging wordt opnieuw getoetst aan beleid, rol en risicoprofiel.
Praktisch gezien betekent dit dat een medewerker via ZTNA alleen toegang heeft tot de applicaties die hij nodig heeft voor zijn werk, niet tot de volledige netwerkinfrastructuur. Dit beperkt de schade aanzienlijk als een account wordt gecompromitteerd. Bovendien is ZTNA beter schaalbaar voor hybride en cloudgebaseerde omgevingen, waar de traditionele VPN structureel moeite mee heeft.
Wanneer is een VPN nog wel een geschikte oplossing?
Een VPN is nog steeds geschikt voor kleinere organisaties met een beperkt en overzichtelijk netwerk, voor specifieke site-to-siteverbindingen tussen kantoorlocaties, of als tijdelijke oplossing terwijl een modernere architectuur wordt ingericht. Voor gebruik met een beperkt aantal beheerde apparaten en een laag risicoprofiel kan een goed geconfigureerde VPN volstaan.
De geschiktheid van een VPN hangt sterk af van de organisatiegrootte, de gevoeligheid van de data en het aantal gebruikers en locaties. Een gemeente met honderden medewerkers die toegang nodig hebben tot gevoelige systemen heeft andere eisen dan een klein bedrijf met vijf medewerkers die incidenteel thuiswerken.
Organisaties in sectoren zoals de overheid, financiële dienstverlening of de zorg werken met persoonsgegevens en gevoelige informatie waarvoor een VPN als enige beveiligingslaag in de meeste gevallen onvoldoende is. Hier gelden hogere eisen aan toegangsbeheer, logging en segmentatie.
Welke aanvallen richten zich specifiek op VPN-verbindingen?
VPN-verbindingen worden specifiek aangevallen via het misbruiken van bekende kwetsbaarheden in VPN-software, credential stuffing met gestolen inloggegevens en man-in-the-middle-aanvallen op slecht geconfigureerde verbindingen. Ransomwaregroepen gebruiken VPN-toegang actief als initieel aanvalspunt om dieper in netwerken door te dringen.
Credential stuffing is een veelgebruikte methode: aanvallers proberen grote hoeveelheden gelekte gebruikersnamen en wachtwoorden automatisch uit op VPN-portals. Zonder multifactorauthenticatie is dit een effectieve aanvalsvector. Veel VPN-implementaties missen deze extra verificatiestap nog steeds.
Daarnaast publiceren beveiligingsonderzoekers en nationale cybersecuritydiensten regelmatig waarschuwingen over actief misbruikte kwetsbaarheden in populaire VPN-producten. Aanvallers scannen het internet continu op systemen die nog niet zijn gepatcht en kunnen binnen korte tijd na publicatie van een kwetsbaarheid al aanvallen uitvoeren. Dit maakt tijdig patchen niet alleen belangrijk, maar kritisch.
Hoe beveilig je een VPN als vervanging nog geen optie is?
Als vervanging van een VPN op korte termijn niet mogelijk is, zijn de belangrijkste maatregelen het activeren van multifactorauthenticatie, het consistent en snel doorvoeren van beveiligingsupdates, het beperken van toegangsrechten tot het minimum dat nodig is en het actief monitoren van inlogpogingen en afwijkend gedrag op de verbinding.
Concrete stappen om een bestaande VPN te versterken:
- Multifactorauthenticatie (MFA): voeg een tweede verificatiestap toe zodat gestolen wachtwoorden alleen niet voldoende zijn om in te loggen.
- Netwerksegmentatie: beperk wat gebruikers na inloggen kunnen bereiken. Niet iedereen heeft toegang nodig tot het volledige netwerk.
- Patchbeheer: stel een vast proces in voor het monitoren en installeren van beveiligingsupdates voor VPN-software, bij voorkeur binnen 24 tot 48 uur na publicatie.
- Logging en monitoring: registreer alle VPN-verbindingen en stel alerts in voor ongebruikelijke inlogtijden, locaties of volumes.
- Split tunneling beperken: zorg dat verkeer van zakelijke apparaten zoveel mogelijk via de beveiligde omgeving loopt en niet buiten de tunnel om.
Deze maatregelen verlagen het risico aanzienlijk, maar lossen de structurele beperkingen van het VPN-model niet op. Ze zijn een tijdelijke versterking, geen permanente oplossing.
Wat is het beste alternatief voor een traditionele VPN?
Het beste alternatief voor een traditionele VPN is een Zero Trust-architectuur, bij voorkeur gecombineerd met ZTNA-technologie. Dit model verleent toegang op basis van identiteit, apparaatstatus en context in plaats van netwerktoegang als uitgangspunt te nemen. Voor veel organisaties is een Software-Defined Perimeter (SDP) of een cloudgebaseerde Secure Access Service Edge (SASE)-oplossing een praktische implementatievorm.
Zero Trust is geen enkel product, maar een beveiligingsprincipe dat door meerdere technologieën wordt ondersteund. De kern is dat geen enkel apparaat, gebruiker of systeem automatisch wordt vertrouwd, ongeacht of het zich binnen of buiten het netwerk bevindt. Toegang wordt continu geëvalueerd op basis van actuele context.
Voor organisaties die stap voor stap willen overstappen, is een hybride aanpak mogelijk: ZTNA inzetten voor de meest kritieke applicaties en gebruikersgroepen, terwijl de VPN voor minder gevoelige verbindingen tijdelijk blijft bestaan. Dit verlaagt de drempel en maakt een gecontroleerde migratie mogelijk zonder grote verstoringen. Meer informatie over de mogelijkheden op het gebied van netwerk en security helpt bij het bepalen van de juiste richting voor uw organisatie.
Hoe HET IT helpt met veilige netwerktoegang
Wij begrijpen dat de overstap van een traditionele VPN naar een modernere beveiligingsarchitectuur vragen oproept. Welke oplossing past bij onze organisatie? Wat zijn de kosten en de impact op onze medewerkers? Hoe pakken we dit stap voor stap aan? Dat zijn precies de vragen waarbij wij als Full Service IT-partner graag meedenken.
Wat wij bieden op het gebied van veilige netwerktoegang en VPN-beveiliging:
- Een onafhankelijke analyse van uw huidige VPN-omgeving en de bijbehorende risico’s
- Advies over Zero Trust-architecturen en ZTNA-oplossingen die aansluiten bij uw sector en organisatiegrootte
- Implementatie en beheer van netwerk- en securityoplossingen via onze partnerships met A-merken zoals Cisco
- 24/7 monitoring en ondersteuning vanuit onze interne serviceorganisatie, met 4-uurs on-site service
- Begeleiding bij een gefaseerde migratie, zodat de continuïteit van uw bedrijfsvoering gewaarborgd blijft
Of u nu werkt bij een gemeente, een financiële instelling of een andere organisatie met hoge eisen aan beveiliging en beschikbaarheid: wij denken graag met u mee. Bekijk ons volledige dienstenaanbod of neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over uw situatie.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt een gemiddelde migratie van VPN naar ZTNA?
De doorlooptijd van een migratie hangt sterk af van de omvang van de organisatie, het aantal gebruikers en de complexiteit van de bestaande infrastructuur. Voor een middelgrote organisatie rekent u doorgaans op een gefaseerd traject van drie tot zes maanden, waarbij de meest kritieke applicaties en gebruikersgroepen als eerste worden overgezet. Een goede voorbereiding en een duidelijke prioritering van systemen verkorten de migratietijd aanzienlijk.
Wat zijn de meest gemaakte fouten bij het beveiligen van een bestaande VPN-omgeving?
De meest voorkomende fouten zijn het uitstellen van beveiligingsupdates, het niet activeren van multifactorauthenticatie en het verlenen van te brede toegangsrechten aan gebruikers. Veel organisaties monitoren ook onvoldoende actief op afwijkende inlogpogingen, waardoor een aanval pas laat wordt ontdekt. Door deze basismaatregelen consequent te implementeren verlaagt u het risico al aanzienlijk, ook als u nog niet direct kunt overstappen naar een modernere architectuur.
Is Zero Trust ook geschikt voor kleinere organisaties, of is het alleen weggelegd voor grote bedrijven?
Zero Trust is als beveiligingsprincipe toepasbaar voor organisaties van elke omvang, maar de implementatievorm verschilt. Voor kleinere organisaties zijn er cloudgebaseerde ZTNA-oplossingen beschikbaar die relatief snel en kostenefficiënt in te zetten zijn, zonder dat er een grote interne IT-afdeling voor nodig is. De schaalvoordelen van moderne cloudoplossingen maken Zero Trust steeds toegankelijker, ook voor het mkb.
Wat gebeurt er als een medewerker via ZTNA inlogt op een apparaat dat niet voldoet aan het beveiligingsbeleid?
Bij ZTNA wordt de apparaatstatus meegenomen als onderdeel van de toegangsevaluatie. Als een apparaat niet voldoet aan de gestelde eisen — bijvoorbeeld omdat het niet up-to-date is of geen actieve endpoint-beveiliging heeft — kan de toegang automatisch worden geweigerd of beperkt tot een veilige omgeving. Dit voorkomt dat een besmet of onbeheerd apparaat een toegangspoort wordt tot gevoelige bedrijfsapplicaties.
Kunnen medewerkers merken dat er iets verandert als we overstappen van VPN naar ZTNA?
In de meeste gevallen ervaren medewerkers de overstap als een verbetering: de verbinding is doorgaans sneller en stabieler, omdat niet al het verkeer meer door één centrale VPN-tunnel hoeft. Wel kan het zijn dat de toegang tot bepaalde systemen anders is georganiseerd, wat vraagt om een korte gewenningsperiode en duidelijke communicatie vanuit IT. Een gefaseerde uitrol met goede gebruikersinstructies minimaliseert eventuele weerstand of verwarring.
Hoe weet ik of mijn huidige VPN-software een bekende kwetsbaarheid heeft?
U kunt de website van uw VPN-leverancier raadplegen voor actuele beveiligingsadviezen, maar een betrouwbaardere bron is het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC), dat actief waarschuwingen publiceert over misbruikte kwetsbaarheden in veelgebruikte VPN-producten. Daarnaast kunt u een vulnerability scan laten uitvoeren op uw omgeving om blinde vlekken in kaart te brengen. Weet u niet zeker hoe u dit aanpakt, dan helpt een IT-partner u bij een onafhankelijke risicoanalyse.
Wat is het verschil tussen SASE en ZTNA, en welke past het beste bij mijn organisatie?
ZTNA is een specifieke technologie die veilige toegang tot applicaties regelt op basis van identiteit en context, terwijl SASE een bredere cloudgebaseerde architectuur is die ZTNA combineert met functies zoals firewall-as-a-service, secure web gateway en cloud access security broker. ZTNA is een goede eerste stap voor organisaties die gericht de VPN willen vervangen, terwijl SASE meer geschikt is voor organisaties die hun volledige netwerkbeveiliging willen moderniseren vanuit de cloud. Welke aanpak het beste past, hangt af van uw huidige infrastructuur, cloudvolwassenheid en langetermijnstrategie.