Remote access zonder traditionele VPN is mogelijk via moderne alternatieven zoals Zero Trust Network Access (ZTNA), cloudgebaseerde toegangsplatforms en Software-Defined Perimeter-oplossingen. In plaats van een brede netwerktunnel te openen, verlenen deze technologieën alleen toegang tot specifieke applicaties of bronnen op basis van identiteit en context. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over VPN-alternatieven en hoe je de overstap aanpakt.
Wat zijn de grootste nadelen van traditionele VPN’s?
De grootste nadelen van traditionele VPN’s zijn beperkte schaalbaarheid, brede netwerktoegang en een hoog aanvalsoppervlak. Een VPN-verbinding geeft gebruikers doorgaans toegang tot het volledige netwerksegment, niet alleen de applicaties die ze nodig hebben. Dit maakt het netwerk kwetsbaar als een account of apparaat wordt gecompromitteerd.
Naast het beveiligingsrisico kampen organisaties met praktische problemen. Naarmate meer medewerkers thuiswerken of onderweg zijn, groeit de belasting op VPN-concentrators snel. Dit leidt tot trage verbindingen, productiviteitsverlies en hoge kosten voor capaciteitsuitbreiding. Bovendien vereisen traditionele VPN-oplossingen vaak complexe configuraties en regelmatig onderhoud van zowel server- als clientzijde.
Een ander onderschat probleem is zichtbaarheid. IT-teams hebben bij VPN-gebruik beperkt inzicht in wat gebruikers precies doen op het netwerk, wat audits en incidentrespons bemoeilijkt. Voor organisaties die werken met gevoelige data, zoals gemeenten of financiële instellingen, is dit een serieus risico voor netwerk en security.
Hoe werkt zero trust network access (ZTNA)?
Zero Trust Network Access (ZTNA) werkt op basis van het principe “vertrouw niets, verifieer alles”. In plaats van een gebruiker toegang te geven tot het hele netwerk, controleert ZTNA bij elke verbindingspoging de identiteit van de gebruiker, de status van het apparaat en de context van de aanvraag voordat toegang wordt verleend tot één specifieke applicatie.
Het proces verloopt globaal als volgt:
- Een gebruiker vraagt toegang aan tot een specifieke applicatie of dienst.
- De ZTNA-oplossing verifieert de identiteit via meervoudige authenticatie (MFA).
- Het systeem controleert of het apparaat voldoet aan het beveiligingsbeleid (patching, encryptie, enzovoort).
- Op basis van deze context wordt toegang verleend of geweigerd, uitsluitend voor die ene applicatie.
- De verbinding wordt continu gemonitord; bij afwijkend gedrag kan de sessie direct worden beëindigd.
Doordat het netwerk zelf nooit zichtbaar is voor de eindgebruiker, is het aanvalsoppervlak aanzienlijk kleiner dan bij een traditionele VPN-tunnel. ZTNA is daarmee een van de sterkste pijlers van moderne beveiliging van remote werken.
Wat is het verschil tussen ZTNA en een traditionele VPN?
Het kernverschil is de omvang van de toegang die wordt verleend. Een traditionele VPN plaatst een gebruiker als het ware op het netwerk zelf, terwijl ZTNA alleen toegang geeft tot de specifieke applicatie waarvoor de gebruiker geautoriseerd is. Dit is het fundamentele onderscheid in architectuur en beveiligingsfilosofie.
Traditionele VPN
Bij een VPN bouw je een versleutelde tunnel op tussen het apparaat van de gebruiker en het bedrijfsnetwerk. Zodra de tunnel actief is, heeft de gebruiker brede netwerktoegang. Dit is eenvoudig te implementeren, maar brengt risico’s mee: een gecompromitteerd account kan lateraal door het netwerk bewegen en andere systemen bereiken.
Zero Trust Network Access
ZTNA verbergt het netwerk volledig. Gebruikers zien alleen de applicaties waartoe ze expliciet toegang hebben gekregen. Toegang is contextafhankelijk en wordt voortdurend herbeoordeeld. Dit maakt ZTNA geschikter voor cloudgebaseerde omgevingen en hybride werkplekken, en sluit beter aan op moderne beveiligingsnormen zoals ISO 27001.
Welke andere alternatieven bestaan er naast ZTNA?
Naast ZTNA bestaan er meerdere VPN-alternatieven voor cloudgebaseerde toegang en remote werken, elk met een eigen toepassingsgebied en beveiligingsprofiel.
- Secure Access Service Edge (SASE): Een cloudarchitectuur die netwerkfuncties en beveiligingsdiensten combineert in één platform. SASE integreert ZTNA, firewalling en secure web gateways vanuit de cloud.
- Software-Defined Perimeter (SDP): Vergelijkbaar met ZTNA, maar met een sterkere focus op het volledig verbergen van infrastructuur. Gebruikers en systemen worden pas zichtbaar voor elkaar nadat authenticatie is geslaagd.
- Cloudgebaseerde desktopvirtualisatie (DaaS/VDI): Medewerkers werken op een virtuele desktop in de cloud. Gevoelige data blijft centraal opgeslagen en verlaat de omgeving nooit via het eindapparaat.
- Identity-Aware Proxy (IAP): Een proxy die toegang tot webapplicaties beheert op basis van gebruikersidentiteit, zonder dat het onderliggende netwerk toegankelijk is.
Welk alternatief het beste past, hangt af van de bestaande infrastructuur, het type applicaties en de beveiligingseisen van de organisatie. Voor veel middelgrote organisaties is een combinatie van ZTNA en SASE een logische keuze.
Wanneer is remote access zonder VPN de juiste keuze?
Remote access zonder VPN is de juiste keuze wanneer beveiliging, schaalbaarheid of cloudmigratie hoog op de agenda staan. Concreet zijn er vier situaties waarin een overstap sterk aangeraden wordt.
- Groeiende hybride workforce: Als een groot deel van de medewerkers structureel thuiswerkt of onderweg is, loopt een traditionele VPN-infrastructuur snel vast op capaciteit en beheer.
- Cloudgebaseerde applicaties: Wanneer de meeste bedrijfsapplicaties al in de cloud draaien, voegt een VPN-tunnel naar het on-premises netwerk weinig toe en vertraagt deze juist de verbinding.
- Strikte beveiligingseisen: Organisaties in de publieke sector, zorg of financiële dienstverlening die werken met gevoelige data profiteren van de minimale toegangsrechten die ZTNA biedt.
- Derde partijen en leveranciers: Voor externe partijen die tijdelijk toegang nodig hebben tot specifieke systemen, is ZTNA veiliger en eenvoudiger te beheren dan een volwaardige VPN-account.
Als de organisatie voornamelijk on-premises werkt met legacy-systemen en een stabiele, kleine workforce, kan een traditionele VPN voorlopig nog volstaan. Maar de trend is duidelijk: netwerkbeveiliging zonder VPN wordt in 2026 steeds meer de standaard.
Hoe begin je met de overstap naar VPN-vrije remote access?
Begin de overstap naar remote access zonder VPN met een grondige inventarisatie van applicaties, gebruikers en toegangsrechten. Zonder dit fundament is het onmogelijk om een effectief Zero Trust-beleid te implementeren. Een gefaseerde aanpak verlaagt het risico en maakt de transitie beheersbaar.
Een praktische aanpak in stappen:
- Breng toegangspatronen in kaart: Wie heeft toegang tot welke systemen? Welke applicaties zijn kritisch? Dit vormt de basis voor je toegangsbeleid.
- Kies een ZTNA- of SASE-platform: Evalueer oplossingen op basis van integratiemogelijkheden met bestaande systemen, gebruiksgemak en ondersteuning voor hybride omgevingen.
- Implementeer meervoudige authenticatie (MFA): MFA is een basisvereiste voor elke moderne toegangsoplossing en moet voor alle gebruikers worden afgedwongen.
- Start met een pilotgroep: Rol de nieuwe oplossing eerst uit bij een beperkte groep gebruikers, verzamel feedback en los knelpunten op voordat je opschaalt.
- Train medewerkers: Technologie werkt alleen als gebruikers begrijpen wat er verandert en waarom. Communiceer helder over de nieuwe werkwijze.
- Monitor en optimaliseer continu: Stel dashboards en alerts in om afwijkend gedrag te detecteren en het toegangsbeleid regelmatig te herzien.
De overstap hoeft niet in één keer te gebeuren. Veel organisaties laten VPN en ZTNA tijdelijk naast elkaar bestaan tijdens de transitieperiode, zodat continuïteit gewaarborgd blijft.
Hoe HET IT helpt bij veilige remote access
Wij begrijpen dat de overstap van traditionele VPN naar moderne alternatieven zoals ZTNA vragen oproept. Als Full Service IT-dienstverlener met meer dan 25 jaar ervaring helpen wij organisaties in de (semi-)publieke sector en het bedrijfsleven bij elke stap van dit traject. Wat wij bieden:
- Onafhankelijk advies over de juiste oplossing voor jouw specifieke situatie, zonder voorkeur voor één leverancier.
- Implementatie en configuratie van ZTNA-, SASE- en cloudtoegangsoplossingen, afgestemd op bestaande infrastructuur.
- 24/7 support met 4-uur on-site service, zodat remote access altijd beschikbaar blijft.
- Certificering en compliance: wij werken conform ISO 27001 en helpen jouw organisatie te voldoen aan geldende beveiligingsnormen.
- Training en begeleiding voor IT-teams en eindgebruikers tijdens en na de transitie.
Wil je weten welke aanpak het beste past bij jouw organisatie? Bekijk ons aanbod op het gebied van IT-diensten of neem direct contact op met een van onze adviseurs. Samen maken we HET mogelijk.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt een gemiddelde migratie van VPN naar ZTNA?
De doorlooptijd verschilt per organisatie, maar reken gemiddeld op drie tot zes maanden voor een gefaseerde implementatie. Kleine organisaties met een overzichtelijke applicatieset kunnen sneller schakelen, terwijl grote organisaties met complexe legacy-omgevingen meer tijd nodig hebben voor inventarisatie, integratie en gebruikerstraining. Door te starten met een pilotgroep en VPN en ZTNA tijdelijk naast elkaar te laten draaien, minimaliseer je de impact op de bedrijfscontinuïteit.
Werkt ZTNA ook goed samen met oudere, on-premises applicaties die niet cloudready zijn?
Ja, maar dit vereist extra aandacht tijdens de implementatie. Veel ZTNA-platforms bieden connectoren of agenten die on-premises geïnstalleerd kunnen worden om ook legacy-applicaties te ontsluiten zonder ze volledig te hoeven migreren naar de cloud. Het is wel belangrijk om per applicatie te beoordelen of het authenticatieprotocol compatibel is met moderne identiteitsproviders, zoals Azure AD of Okta. In sommige gevallen is een tussenoplossing zoals een Identity-Aware Proxy een praktischere keuze.
Wat zijn de meest gemaakte fouten bij de overstap naar VPN-vrije remote access?
De meest voorkomende fout is het overslaan van de inventarisatiefase: organisaties implementeren een ZTNA-platform zonder eerst goed in kaart te brengen wie toegang nodig heeft tot welke systemen, wat leidt tot een onvolledig of onveilig toegangsbeleid. Een andere veelgemaakte fout is het onderschatten van de menselijke kant: medewerkers die niet worden getraind of gecommuniceerd over de nieuwe werkwijze, omzeilen beveiligingsmaatregelen of ervaren onnodige productiviteitsverliezen. Tot slot vergeten organisaties regelmatig om toegangsrechten periodiek te herzien, waardoor verouderde of onnodige rechten blijven bestaan.
Is ZTNA duurder dan een traditionele VPN-oplossing?
Op het eerste gezicht lijken de licentiekosten van een ZTNA- of SASE-platform hoger dan die van een traditionele VPN. Maar als je de totale kosten meeneemt, inclusief VPN-hardware, capaciteitsuitbreiding, beheer, onderhoud en de potentiële kosten van een beveiligingsincident, valt het kostenplaatje voor ZTNA vaak gunstiger uit. Cloudgebaseerde ZTNA-oplossingen schalen bovendien flexibel mee met het aantal gebruikers, waardoor je niet betaalt voor overcapaciteit.
Hoe beïnvloedt ZTNA de gebruikerservaring voor medewerkers?
Voor eindgebruikers voelt ZTNA in de meeste gevallen sneller en eenvoudiger aan dan een traditionele VPN, omdat de verbinding direct tot stand komt met de specifieke applicatie in plaats van via een centrale VPN-concentrator. Er is geen handmatig verbinden met een VPN-client meer nodig; toegang verloopt vaak transparant op de achtergrond na een eenmalige aanmelding via MFA. De belangrijkste uitdaging zit in de gewenning: medewerkers die jarenlang met VPN hebben gewerkt, moeten wennen aan de nieuwe werkwijze, wat goede communicatie en training onmisbaar maakt.
Welke beveiligingscertificeringen of compliance-normen sluiten goed aan op ZTNA?
ZTNA sluit van nature goed aan op normen zoals ISO 27001, NEN 7510 (voor de zorgsector), BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid) en de AVG, omdat het principe van minimale toegangsrechten een kernvereiste is binnen al deze frameworks. Door toegang te beperken tot wat strikt noodzakelijk is en elke sessie te loggen en te monitoren, voldoe je aan de eisen rondom toegangsbeheer, auditbaarheid en datalekpreventie. Laat bij de platformkeuze altijd controleren of de leverancier zelf ook relevante certificeringen bezit, zoals SOC 2 Type II of ISO 27001.
Kunnen externe leveranciers en zzp'ers ook gebruikmaken van ZTNA zonder dat zij software hoeven te installeren?
Ja, veel ZTNA-platforms bieden een clientloze toegangsoptie via de browser, speciaal geschikt voor externe partijen die geen beheerde apparaten gebruiken. Via een beveiligde webportal kunnen leveranciers of zzp’ers na sterke authenticatie toegang krijgen tot specifieke applicaties, zonder dat zij een agent of client hoeven te installeren en zonder dat zij ooit het onderliggende netwerk te zien krijgen. Dit maakt het beheer van tijdelijke toegangsrechten voor derden aanzienlijk eenvoudiger en veiliger dan het uitdelen van volwaardige VPN-accounts.